ma
26
feb

Een vriend van me heeft op een camping in Portugal een groepje pensionado's warm gekregen voor het schaakspel. Hij geeft ze les en hij heeft een interne competitie opgestart. Hij vroeg mij of ik ze een leuk verhaal wou schrijven over het noteren van je zetten, want daar zien de heren het nut nog niet van in. Dus ik schreef ze:

 

Beste schaakvrienden /levensgenieters,

Erik vertelt regelmatig met veel vuur en enthousiasme over jullie schaakclub in Portugal. Ook lees ik iedere week de wedstrijdverslagen. Ik ben bijvoorbeeld goed op de hoogte van het beruchte scheerzeepincident. Maar ik zie nooit eens een partij van jullie. Terwijl de vonken er toch van afspatten en de offers je om de oren vliegen. Als ik Erik vraag om eens wat van de meesterwerkjes mijn kant op te doen komen slaakt hij altijd een diepe zucht: de leden van deze zonnige schaak-enclave haten het noteren van de zetten. Het leidt ze af, ze raken ervan uit hun concentratie en hebben er daardoor een collectieve hardgrondige hekel aan…

Jammer. Maar ik snap het niet zo goed. Ik noteer al mijn hele leven en heb daar veel plezier van. Zodra ik thuis kom na een gespeelde partij tik ik mijn zetten in de computer in en als dan blijkt dat ik de hele partij beter stond dan mijn tegenstander dan ben ik best wel een beetje meer dan blij. En als ik een bepaalde wending niet gezien heb, dan denk ik: ja, computers spelen onmenselijk. En dan stop ik mijn analyse in een enveloppe en mail die naar Erik, die vaak per ommegaande post terugschrijft: die blunder van jou, die zou werkelijk niemand op onze club gemaakt hebben. Ja, Erik is trots op jullie, hij wil pronken met jullie veren, maar hij heeft niets om te laten zien. Overigens, ook zijn simultaanpartijen tegen jullie kan hij niet laten zien, want om de waarheid te zeggen, Erik en noteren, dat is nooit echt een goed huwelijk geweest.

Tijdens een officiële schaakwedstrijd is noteren verplicht. Als iemand remise claimt omdat er meer dan 50 zetten geen pion is geslagen of heeft gespeeld, dan moet de scheidsrechter natuurlijk wel kunnen controleren of dat echt zo is. Ik speelde eens op een toernooi in Haarlem tegen een blinde meneer. Hij sprak de notatie van zijn zetten in in een opnameapparaat en speelde die op een klein braille-schaakbord. En ik speelde die zet dan op een gewoon bord. Als ik mijn zet speelde dan gaf ik hardop de notatie, wat hij dan weer insprak in zijn recordertje en speelde op zijn braillebord. Het lastige was dat we de zetten als volgt moesten opzeggen: e2-e4 = Eduard 4, of Evert 4 of wat dan ook. Ik had steeds veel moeite om een naam met de juiste beginletter te bedenken. Zeg ik: Chris maal Dirk 6, zegt hij: Kris? Wat is dat? En hij maakte me het ook moeilijk: a2-a3 was Anna 3, en h2-h3 was Hannah 3. Als dat gedoe bracht me zoals jullie wel begrijpen volledig uit mijn concentratie, en daardoor stond ik op een gegeven moment glad verloren. Hij was met 4 aaneengesloten centrumpionnen over me heen gewalst en er was ook al een Toren bij me van het bord gevlogen. Maar ja, opgeven doen we natuurlijk nooit, niet waar? En toe zei hij: Anna 3. Vervolgens redde ik me uit mijn netelige positie, sloeg al zijn te ver opgerukte centrumpionnen van het bord, waardoor ik grossierde in vrijpionnen en toen ik na een zet of 15 uiteindelijk ook zijn pion op a3 van het bord mepte klonk er een enorme kreet door de toernooizaal: HANNAH 3!!!! IK ZEI HANNAH 3!!!! Afijn, de scheidsrechter kwam erbij en die oordeelde dat de partij overnieuw moest vanaf het moment dat hij h3 (ipv a3) speelde. Ik moest terug van een glad gewonnen stelling naar een totaal verloren stelling. Toen gaf ik maar op.

Tja, wat kan ik nog meer zeggen om jullie warm te maken voor het ware schaakfeest van het noteren? Ik citeer maar eens drie dingen van Internet:

“Schaaknotatie is een gemakkelijke manier om je partijen vast te leggen, zodat je ze na kunt spelen om de tactiek te bestuderen, fouten te begrijpen of om indruk te maken op je vrienden. Probeer de notatie eens uit in je volgende partij - je zult zien dat er niets prettiger is dan het in het oog springend uitroepteken achter de zet waardoor je de partij wint.”

“Het opschrijven van je eigen zetten en die van de tegenstander in een schaakwedstrijd, is verplicht bij de meeste wedstrijden en schaaktoernooien. Ook op schaakclubs wordt meestal van de spelers verwacht of gevraagd dat zij het verloop van de wedstrijd noteren in speciale schaakboekjes of op speciale papieren. Dit is belangrijk om meerdere redenen. De belangrijkste is misschien wel dat bij discussie over een bepaalde stelling (denk aan de vraag ‘Hoe komt die loper daar ineens?’) teruggegrepen kan worden op de notaties van beide spelers. Een tweede reden van belang is dat naspelen van een schaakpartij zowel leerzaam als vermakelijk kan zijn.”

“Als je een voetbalwedstrijd twee keer wilt zien, dan moet iemand de wedstrijd filmen. Maar zelfs met een camera kun je niet elk detail van de wedstrijd vastleggen. Bij schaken heb je geen camera nodig. Je kunt de zetten opschrijven of noteren. Als je je eigen zetten én die van je tegenstander goed noteert, kun je de partij later naspelen, precies zoals hij was: er gaat geen enkel gegeven verloren gegaan. De echte partij en de partij op papier zijn exact hetzelfde. Eigenaardig dat je een ingewikkelde schaakpartij waar grootmeesters uren over hebben zitten nadenken, met een paar letters en cijfers op een blaadje kunt zetten, terwijl het zeer veel werk zou zijn om op te schrijven wat er allemaal in een voetbalwedstrijd gebeurt. Je zou bijna gaan denken dat een voetbalwedstrijd ingewikkelder is dan een schaakpartij!”

Nog maar even een tip dan. Gebruik in het begin de lange notatie. Die is veel makkelijker dan de korte notatie, alleen het duurt wat langer. Als je met een klok speelt en je komt echt in tijdnood, stop dan met noteren, maar zet wel streepjes, om de zetten te tellen (denk aan de 50-zettenregeling). Maak fouten! Ik schrijf met Zwart vaak e3 als ik e6 bedoel, of h7-h5 als ik a7-a5 bedoel. Beetje dyslectisch dus.

Wisten jullie trouwens dat er schaaktrainingen zijn waarbij je binnen een minuut zoveel mogelijk omcirkelde velden juist moet benoemen, of dat er staat e4 en dat jij dan een kruisje op dat veld moet zetten? Kennelijk helpt dat bij goed schaken. Je kunt dan bepaalde verbanden goed zien: een Loper op c4 valt het veld f7 aan, dat in de opening alleen door de Koning gedekt wordt. Dat veld kun je nog eens aanvallen met een Paard op g5. Dus in de volgende Opening kom je met Wit al bijna gewonnen uit de startblokken: 1. e2-e4 (Wit pakt het centrum en maakt zijn Loper op f1 vrij) 1… e7-e5 (Zwart doet hetzelfde, maar dan andersom) 2. Pg1-f3 (Wit valt de Zwarte pion op e5 aan) 2… Pb8-c6 (Zwart dekt zijn pion) 3. Lc4 (Wit richt een monsterlijke Loper op het zwakste punt van Zwart, de pion op f7 – je weet wel, het Herdersmatpionnetje) 3… Pf6 (Zwart ziet de dreiging niet – of trekt zich er niks van aan) 4. Pg5 (en nu dreigt Wit dodelijk in te slaan op f7. Hoe redt Zwart zich hier nog uit? 5…. Lc5 (en nu hebben we de poppen aan het dansen, speel maar eens na als je tijd hebt, en noteer je analyses, daar ga je nog veel partijen mee winnen – zowel met Wit als met Zwart in deze positie).

Laatste dingetje. Het is ook wel handig dat je kunt noteren als je eens een keer wilt …. ehhh… nou ja … Blindschaken.

Veel succes en stuur je partijen maar naar me op,

Hans

You have no rights to post comments

Agenda

13 dec 2018
08:00PM - 11:45PM
Int. comp; bar: D. Bekius
20 dec 2018
08:00PM - 11:45PM
Int. comp; bar: B.Kaizer
20 dec 2018
08:00PM - 11:45PM
OT 3 - Caissa 11
27 dec 2018
08:00PM - 11:45PM
Oliebollentoernooi
30 dec 2018
11:30AM - 05:00PM
SGA snelschaakkampioenschap 2018
03 jan 2019
08:00PM - 11:45PM
Jeugdtoernooi
10 jan 2019
08:00PM - 11:45PM
Int. comp; bar: H.Koonings
17 jan 2019
08:00PM - 11:45PM
Int. comp; bar: W.Leene
24 jan 2019
08:00PM - 11:45PM
Int. comp; bar: X.Giphart
31 jan 2019
08:00PM - 11:45PM
Int. comp; bar: R. Eusman
31 jan 2019
08:00PM - 11:45PM
OT 1 - Laurierboom-Gambiet 2
07 feb 2019
08:00PM - 11:45PM
Int. comp; bar: B.Manuri
07 feb 2019
08:00PM - 11:45PM
OT 2 - BovenIJ 2
14 feb 2019
08:00PM - 11:45PM
Int. comp; bar: P.v.d.Merwe
18 feb 2019
08:00PM - 11:45PM
Almere 7 - OT 3